មិន​មែន​មហាសេដ្ឋី​បច្ចុប្បន្ន តើ​នរណា​ជា​មនុស្ស​មាន​បំផុត​ក្នុង​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិភព​លោក?

ពេល​និយាយ​ដល់​មនុស្ស​មាន​បំផុត​​លើ​ពិភពលោក យើង​តែង​គិត​ដល់​ឈ្មោះ Elon Musk, Jeff Bezos, Bill Gates និង​មហាសេដ្ឋី​ឥណ្ឌា Gautam Adani​ ជាដើម។ ពិត​ណាស់ ថា​ការ​គិត​នេះ​ជា​តួលេខ​ត្រឹម​ត្រូវ​តែ​វា​គ្រាន់​ជា​ការ​គណនា​​ការ​វិវត្តន៍​នៃតួ​លេខ​បច្ចុប្បន្ន​ភាព​ប៉ុណ្ណោះ​ មិន​មែន​ការ​គិត​ពេញ​មួយ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នោះ​ឡើយ តែ​បើ​ចង់​ដឹង​ថា​នរណា​ជា​មនុស្ស​មាន​បំផុត​ធ្លាប់​រស់​នៅ​លើ​ផែនដី​ គេ​ត្រូវ​​ត្រលប់​ទៅ​មើល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិភពលោក​ទាំង​ស្រុង។

បើ​គេ​គិត​ត្រឡប់​ទៅ​ក្រោយ​បន្តិច​ គេ​នឹង​នឹក​ដល់​ឈ្មោះ​មហាសេដ្ឋី​ល្បី​ៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ដូច​ជា​មហាសេដ្ឋី​ជំនួញ​អាមេរិក John D. Rockefeller, Cornelius Vanderbilt, Henry Ford និង​គ្រួសារ​អធិរាជ Romanov របស់​រុស្ស៊ី​ក៏​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​មហាសាល​ផង​ដែរ។

ប៉ុន្តែ​បើ​គេ​គិត​ត្រលប់​ទៅ​ក្រោយ​ពេញ​មួយ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិភពលោក​វិញ គេ​អាច​រក​ឃើញ​បុរស​មាន​បំផុត​គ្រប់​ពេល​ មិន​ត្រឹម​តែ​មាន​ជាង​មហាសេដ្ឋី​បច្ចេកវិទ្យា​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន និង​មហាសេដ្ឋី​បដិវត្តន៍​ឧស្សាហកម្ម​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ តែ​ថែម​ទាំង​មាន​ជាង​ស្ដេច​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិភព​ដូចជា Augustus Caesar និង William the Conqueror ទៅ​ទៀត។

បើ​តាម​​ប្រវត្តិវិទូ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​មនុស្ស​ដែល​មាន​ជាង​គេ​បំផុត​​ធ្លាប់​រស់​នៅ​លើ​ផែនដី​គឺ​បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ Mansa Musa។ Musa ជា​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​នៅ​អាហ្វ្រិក​ខាង​លិច​កំឡុង​សតវត្ស​ទី១៤ ដែល​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​គឺ «មិន​អាច​បរិយាយ​បាន» ឬ «មិន​អាច​យល់​បាន» ​បើ​យោង​ទៅ​តាម​កាសែត BBC។ យ៉ាងណា​មិញ​ តើ​គាត់​ជា​នរណា​ឲ្យ​ពិត​ ហើយ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​​គាត់​មាន​ទ្រព្យ​មហាសាល​បែប​នេះ?

Mansa Musa គឺ​ជា​ស្ដេច​ស៊ុលតង់​នៃ​ចក្រភព​ម៉ាលី

ក្នុង​ភាសា ម៉ាន់ឌីងកា ពាក្យ​ «Mansa» មាន​ន័យ​ថា​ស៊ុលតង់​ ដែល​ត្រូវ​បាន​កត់​ត្រា​ដោយ Musa Keita ក្នុង​កំឡុង​រាជវង្ស Keita នេះ​បើ​យោង​តាម BBC។ Mansa Musa បាន​ចាប់កំណើតនៅ​ក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ​រាជវង្ស​ និង​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ​ពេល​ដែល​បង​ប្រុស​របស់​ខ្លួន​ស្តេច Mansa Abu-Bakr បាន​ដាក់​រាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ ១៣១២ នៃ​គ.ស។ តាម​ការ​កត់​ត្រា​របស់​ប្រវត្តិវិទូ Mansa Abu-Bakr ត្រូវ​ជា​បង​ប្រុស​ Mansa Musa ជា​មនុស្ស​ដែល​ចាប់​អារម្មណ៍​ខ្លាំង​លើ​មហាសមុទ្រ​អាត្លង់ទិច ហើយ​ក្រោយ​ដាក់​រាជ្យ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​បាន​ចាកចេញ​ពី​ប្រទេស​ជា​មួយ​កប៉ាល់​ប្រមាណ​ ២ពាន់​គ្រឿង​ រួម​ជា​មួយ​នឹង​ស្រី​ស្នំ និង​ទាសករ​រាប់​ពាន់​នាក់​ ហើយ​មិន​បាន​ត្រលប់​ចូល​ប្រទេស​វិញ​ជា​រៀង​រហូត​។

ខណៈនោះ Mansa Musa បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ និង​ក្លាយ​ជា​ស្ដេច​ស៊ុលតង់ទី៩ នៃ​អាណាចក្រ​អាហ្វ្រិក​ខាង​លិច ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ច្រើន​ទៅ​ហើយ​គ្រា​នោះ។ បន្ត​មក​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​ព្រះអង្គ ព្រះ​រាជាណាចក្រ​ម៉ាលី​បាន​រីក​ចម្រើន​យ៉ាង​ខ្លាំង។ ព្រះអង្គ​បាន​បញ្ចូល​ទី​ក្រុង​ថ្មី​ចំនួន ២៤​រួម​ទាំង Timbuktu ផង​ដែរ។

ការ​មាន​មាន​ដី​ដ៏​ធំ​មហិមា​បែប​នេះ​បាន​មក​នូវ​ធនធាន​កម្រ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ដូច​ជា មាស និង​អំបិល។ ក្នុង​រជ្ជកាល Mansa Musa ចក្រភព​ម៉ាលី​មាន​ចំនួន​មាស​ជាង​ពាក់​កណ្ដាល​នៃ​មាស​សរុប​របស់​ពិភពលោក បើ​យោង​ទៅ​តាម​ឯកសារ​របស់​សារមន្ទីរ​អង់គ្លេស។ ហើយ​មាស​ទាំង​អស់​នេះ​គឺ​ជា​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​របស់​ស្ដេច​តែ​ម្នាក់​គត់។

ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ទី​ក្រុង​ Mecca

​ត្បិត​ថា​ចក្រភព​ម៉ាលី​មាន​មាស​ច្រើន និង​សម្បូរសប្បាយ​យ៉ាង​ណា​តែ​ ចក្រភព​នេះ​ពុំ​ទាន់​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ច្បាស់​ និង​មាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​នៅ​ឡើយ។ ប៉ុន្តែ​អ្វីៗ​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ក្រោយស្ដេច Mansa Musa ដែល​ជា​អ្នក​គោរព​សាសនា​ឥស្លាម​ផង​នោះ សម្រេច​ធ្វើ​ធម្មយាត្រា​យក្ស​ទៅ​កាន់​ទី​ក្រុង Mecca ដោយ​ឆ្លង​កាត់​វាលខ្សាច់​សាហារ៉ា និង​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប។

ស្ដេច​អង្គ​នេះ​បាន​ចេញ​ដំណើរ​ពី​ចក្រភព​ម៉ាលី​ដូច​យក​​រាជវាំង​ទាំង​មូល​ទៅ​ជា​មួយ​ទ្រង់ ​ដោយ​មាន នាហ្មឺន​មន្ត្រី​រាជវាំង​ទាំង​អស់ ទាហាន ៦មុឺន​នាក់ ស្រីស្នំ អ្នក​ជំនួញ អ្នក​ចិញ្ចឹម​​អូដ្ឋ និង​ទាសករ ១២០០០ នាក់ ព្រម​ទាំង​រទេះ​ដាក់​ពពែ និង​ចៀម​ដ៏​វែង​ទៅ​ជា​មួយ​សម្រាប់​ធ្វើ​​ជា​អាហារ។

ពេញ​មួយ​ដំណើរ​​ទៅ​កាន់​ទីក្រុង​ Mecca ចក្រភព​ម៉ាលី​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ និង​ទទួល​បាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខ្លាំង​ ដោយ​សូម្បី​ពពួក​ទាសករ​របស់​ Mansa Musaក៏​ពាក់​អាវ​មាស និង​សូត្រ​ពែរ្ស​ដ៏​ល្អ​បំផុត។ អូដ្ឋ​មួយ​រយ​ក្បាល​ជាប់​គ្នា អូដ្ឋ​នីមួយៗ​មាន​មាស​សុទ្ធ​រាប់​រយ​ផោន។

ក្នុង​ដំណើរ​ធម្មយាត្រា​នេះ​បាន​បង្ហាញ​ពី​ទ្រព្យសម្បត្តិ​របស់​ពួកគេ ហើយស្ដេច Mansa Musa ថែម​ទាំង​ចែក​មាស​ដែល​ស្មើ​នឹង​ ១.៥ពាន់​លាន​ដុល្លារ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​ក្នុង​ពេល​ឆ្លង​កាត់​ប្រទេស​អេហ្សីប និង​ទីក្រុង Cairo។

តែ​យ៉ាង​ណា​ ក្នុង​ដំណើរ​ត្រលប់​ទៅ​ចក្រភព​របស់​ខ្លួន​វិញ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​បាន​នាំ​យក​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ជា​ច្រើន​ចូល​ប្រទេស​ និង​បាន​កសាង​គ្រឹះ​នៃ​ការ​អប់រំ ស្ថាបត្យកម្ម អក្សរសាស្ត្រ សាលារៀន បណ្ណាល័យ ជា​ដើម​។ ស្ដេច​ដែល​មាន​ទ្រព្យ​មហាសាល​អង្គ​នេះ​នៅ​តែ​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ជា​ អ្នក​បង្កើត​ការ​អប់រំ​បែប​ប្រពៃណី​នៅ​តំបន់​អាហ្វ្រិក​ បើ​ទោះ​ជា​រឿង​រ៉ាវ​នៃ​ចក្រភព​របស់​ទ្រព្យ​នៅ​តែ​ពុំ​សូវ​មាន​មនុស្ស​ដឹង​ឮ​ក្រៅ​ពី​តំបន់​អាហ្វ្រិក។

ស្ដេច​ Mansa Musa បាន​សោយទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ ១៣៣៧ ក្នុង​អាយុ ៥៧វស្សា​ ចំណែក​ចក្រភព​របស់​ទ្រង់​ត្រូវ​បាន​ទទួល​មរតក​ដោយ​បុត្រា​ ដែល​គ្មាន​សមត្ថភាព​គ្រប់គ្រង​ចក្រភព​នេះ​ឲ្យ​រួបរួម​គ្នា​បាន​បន្ត​ទៀត​ឡើយ​។ រដ្ឋ​តូច​ៗ​បាន​ផ្ដាច់​ខ្លួន​ បន្តិច​ម្តង​ៗ​អាណាចក្រ​ក៏​អស្ចារ្យ​មួយ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បាន​ដួល​រលំ ហើយ​ក្រោយ​មក​ទៀត​​ការ​មក​ដល់​របស់​ពួក​អឺរ៉ុប​នៅ​ក្នុង​តំបន់​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ចក្រភព​រលាយ​បាត់​វត្តមាន​ទាំង​ស្រុង​តែ​ម្តង។

បុរស​មាន​បំផុត​ទាំង ១០ រូប​ពេញ​មួយ​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ភព​ផែន​ដី ឯកសារ​របស់​កាសែត​ BBC

  1. Mansa Musa (១២៨០-១៣៣៧ ស្តេច​នៃ​ចក្រភព​ម៉ាលី) – ទ្រព្យសម្បត្តិ​ដែល មិន អាច ពិពណ៌នា​បាន
  2. Augustus Caesar (៦៣ មុន​គ.ស – ១៤AD, អធិរាជ​រ៉ូម៉ាំង) – ទ្រព្យសម្បត្តិ $4.6 ពាន់​ពាន់​លាន
  3. Zhao Xu (១០៤៨-១០៨៥, អធិរាជ Shenzong នៃ​រាជវង្ស Song ក្នុង​ប្រទេស​ចិន) – ទ្រព្យសម្បត្តិ​​មិន​អាច​គណនា​បាន
  4. Akbar I (1542-1605, អធិរាជ​នៃ​រាជវង្ស Mughal របស់​ឥណ្ឌា) – ទ្រព្យសម្បត្តិ​ដែល​មិន​អាច​គណនា​បាន
  5. Andrew Carnegie (១៨៣៥-១៩១៩, មហាសេដ្ឋី​ឧស្សាហកម្ម​ស្កុតឡែន-អាមេរិកកាំង) – ៣៧២ ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  6. John D Rockefeller (១៨៣៩-១៩៣៧​ មហាសេដ្ឋី​ជំនួញ​អាមេរិក) – ៣៤១ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  7. Nikolai Alexandrovich Romanov (១៨៦៨-១៩១៨, ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី) – ៣០០​ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  8. Mir Osman Ali Khan (១៨៨៦-១៩៦៧ រាជវង្ស​ឥណ្ឌា) – ២៣០ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  9. William The Conqueror (១០២០-១០៨៧) – ២២៩ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  10. Muammar Gaddafi (១៩៤២-២០១១, នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​ប្រទេស​លីប៊ី) – ២០០ពាន់​លាន​ដុល្លារ៕


របាយការណ៍ថ្មីៗ

មើលទាំងអស់ ➧

អត្ថបទកម្សាន្ត

មើលទាំងអស់ ➧

​សាស្ត្រាចារ្យ​សិល្បៈ ប៉ុក សុវណ្ណា ចំណុច​ពិសេស «ល្ខោន​និយាយ» តួ​អង្គ​ចេះ​បង្កើត​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយទស្សនិកជន

មិន​បត់​បែន​វែង​ឆ្ងាយ​បែក​ជា​អូរ​ហូរ​ជា​ស្ទឹង សាស្ត្រាចារ្យ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​អ្នក​គ្រូ ប៉ុក សុវណ្ណា បង្ហាញ​ប្រាប់​ពី​តម្លៃ​ពិត​នៃ​ទម្រង់​ល្ខោន​និយាយ ថា​បើ​សិន​រៀប​ច

តារាម៉ូដែល Ya gal Terry កូនកាត់ខ្មែរ-ចិន ធ្លាប់ថត TVC ជាមួយតារាប្រុសកូរ៉េ Park Seo Joon

កញ្ញា Ya gal Terry ដែល​មហាជន​ខ្មែរ​ស្គាល់​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា ជា​ម៉ូដែល​ឲ្យ​សាប៊ូ​កក់​សក់​របស់​អ្នកនាង ផន សុផារី អ្នក​ផលិត​មាតិកា​ខ្មែរ ដែល​មាន​ផលិតផល​ថែរក្សា​សម្រស់

អ្នកជាប់បាក់ឌុបត្រៀមខ្លួនចូលរៀនជំនាញ IT សាកលវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាស្ថានទាំង ១១ នេះអាចគិតគូរពិចារណា

លទ្ធផល​នៃ​ការ​ប្រឡង​​សញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ (បាក់ឌុប) បាន​ចេញ​រួចរាល់​ហើយ ដូចនេះ​អ្នក​ដែល​ដឹង​ពី​និទ្ទេស និង​លំដាប់​ពិន្ទុ ក៏​អាច​កាន់តែ​ងាយស្រួល​ក្នុង​

មកស្គាល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រវ័យក្មេងចិន ៥ រូប ដែលបានជួយបង្កើតប្រព័ន្ធ AI ធំៗបំផុតរបស់អាមេរិក

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជំនាន់ថ្មីដែលកើត និងទទួលការអប់រំនៅប្រទេសចិន កំពុងជួយបង្កើតប្រព័ន្ធ AI ជឿនលឿនបំផុតមួយចំនួនរបស់អាមេរិក ចាប់ពី ChatGPT និង Grok

មកស្គាល់ពីតារាវ័យក្មេងប្រុសស្រី និងកូនក្មួយរបស់សិល្បករល្បីៗ ទើបប្រឡងជាប់បាក់ឌុបថ្មីៗ

នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ ២ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ​ក្រសួង​អប់រំ យុវជន និង​កីឡា បាន​ប្រកាស​លទ្ធផល​ប្រឡង​សញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ (បាក់ឌុប)។ បេក្ខភាព​ប្រឡង​បាក់​ឌុប​

នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងភរិយា សម្រេចផ្ដល់អាហារូបករណ៍ ៤៦៥០ កន្លែងដល់សិស្ស-និស្សិត

ដំណឹង​ល្អ! អាហារូបករណ៍​ជិត ៥ ពាន់​កន្លែង​ពី​សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោកជំទាវបណ្ឌិត ពេជ ចន្ទមុន្នី ហ៊ុនម៉ាណែត សម្រាប់​សិស្ស​ទី១២ លើ​មុខ​ជំនាញ​សិក្សា​ជា​

សិស្សទី១២ អាចដាក់ពាក្យប្រឡងអាហារូបករណ៍មួយនេះបាន ទោះជាប់ ឬធ្លាក់បាក់ឌុបក៏ដោយ

​សិស្ស​ទី១២ ដែលជាប់​ និងធ្លាក់បាក់ឌុប អាច​ដាក់​ពាក្យ​ប្រឡង​អាហារូបករណ៍ ១០០% សម្រាប់​កម្រិត​សញ្ញាប័ត្រ​ជាន់​ខ្ពស់​បច្ចេកទេស (Diploma Level) លើ​ជំនាញ​ឯក​ទេស​ចំនួន

បន្ថែមការការពារអ្នកដែលជាធនធានមានស្នាដៃ សមាគមទិញសេវាធានារ៉ាប់រង​អាយុជីវិត ដល់សិល្បករខ្មែរ

ដោយ​មើល​ឃើញ​ពី​តម្លៃ​នៃ​ការ​លះបង់​របស់​សិល្បករ​ខ្មែរ ប្រធាន​សមាគម​សិល្បករ​ខ្មែរ លោក​ជំទាវ​អ្នក​ឧកញ៉ា ម៉ៅ ចំណាន បាន​បន្ថែម​​ការ​ការពារ​ផ្នែក​សុវត្ថិភាព​បន្ត​ដល់​អ្នក​ថែរក្សា និង​បណ្ដុះបណ្ដាល​វប្បធម៌​ទាំង​នោះ​

សម្បូរខ្លាឃ្មុំចូលខាំមនុស្សពេក ប្រទេសជប៉ុនប្រើ AI, ដ្រូន និងរូប៉ូតឆ្កែព្រៃ ដើម្បីទប់ស្កាត់

ការវាយប្រហារដោយខ្លាឃ្មុំនៅប្រទេសជប៉ុនបានកើនឡើងដល់កម្រិតកំណត់ត្រា ដោយបានសម្លាប់មនុស្ស ១៣ នាក់ និងបង្ករបួសជាង ២២០ នាក់ ចន្លោះពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់ខែមីនា ឆ្នាំ

ដូចការរំពឹងទុកពិតមែន លទ្ធផលប្រឡងបាក់ឌុបរបស់តារាចម្រៀង កែវ ទិត្យផល្លី ទទួលបាននិទ្ទេស B

កញ្ញា កែវ ទិត្យផល្លី ដែល​ជា​តារា​ចម្រៀង​វ័យ​ក្មេងសំឡេងពីរោះ មានសមត្ថភាព ចំណេះដឹង និង​ជា​សិស្ស​ប្រឡង​បាក់ឌុបឆ្នាំ ២០២៦ បាន​ទៅ​ស្ដាប់ ​មើល​ការ​ប្រកាស​លទ្ធផល​នៅ​ព្រឹក​នេះ ដោយ​តារា​វ័យ ១៨ ឆ្នាំ​រូប​នេះ​ទទួល​បាន​បាន​