មិន​មែន​មហាសេដ្ឋី​បច្ចុប្បន្ន តើ​នរណា​ជា​មនុស្ស​មាន​បំផុត​ក្នុង​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិភព​លោក?

ពេល​និយាយ​ដល់​មនុស្ស​មាន​បំផុត​​លើ​ពិភពលោក យើង​តែង​គិត​ដល់​ឈ្មោះ Elon Musk, Jeff Bezos, Bill Gates និង​មហាសេដ្ឋី​ឥណ្ឌា Gautam Adani​ ជាដើម។ ពិត​ណាស់ ថា​ការ​គិត​នេះ​ជា​តួលេខ​ត្រឹម​ត្រូវ​តែ​វា​គ្រាន់​ជា​ការ​គណនា​​ការ​វិវត្តន៍​នៃតួ​លេខ​បច្ចុប្បន្ន​ភាព​ប៉ុណ្ណោះ​ មិន​មែន​ការ​គិត​ពេញ​មួយ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នោះ​ឡើយ តែ​បើ​ចង់​ដឹង​ថា​នរណា​ជា​មនុស្ស​មាន​បំផុត​ធ្លាប់​រស់​នៅ​លើ​ផែនដី​ គេ​ត្រូវ​​ត្រលប់​ទៅ​មើល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិភពលោក​ទាំង​ស្រុង។

បើ​គេ​គិត​ត្រឡប់​ទៅ​ក្រោយ​បន្តិច​ គេ​នឹង​នឹក​ដល់​ឈ្មោះ​មហាសេដ្ឋី​ល្បី​ៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ដូច​ជា​មហាសេដ្ឋី​ជំនួញ​អាមេរិក John D. Rockefeller, Cornelius Vanderbilt, Henry Ford និង​គ្រួសារ​អធិរាជ Romanov របស់​រុស្ស៊ី​ក៏​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​មហាសាល​ផង​ដែរ។

ប៉ុន្តែ​បើ​គេ​គិត​ត្រលប់​ទៅ​ក្រោយ​ពេញ​មួយ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិភពលោក​វិញ គេ​អាច​រក​ឃើញ​បុរស​មាន​បំផុត​គ្រប់​ពេល​ មិន​ត្រឹម​តែ​មាន​ជាង​មហាសេដ្ឋី​បច្ចេកវិទ្យា​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន និង​មហាសេដ្ឋី​បដិវត្តន៍​ឧស្សាហកម្ម​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ តែ​ថែម​ទាំង​មាន​ជាង​ស្ដេច​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិភព​ដូចជា Augustus Caesar និង William the Conqueror ទៅ​ទៀត។

បើ​តាម​​ប្រវត្តិវិទូ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​មនុស្ស​ដែល​មាន​ជាង​គេ​បំផុត​​ធ្លាប់​រស់​នៅ​លើ​ផែនដី​គឺ​បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ Mansa Musa។ Musa ជា​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​នៅ​អាហ្វ្រិក​ខាង​លិច​កំឡុង​សតវត្ស​ទី១៤ ដែល​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​គឺ «មិន​អាច​បរិយាយ​បាន» ឬ «មិន​អាច​យល់​បាន» ​បើ​យោង​ទៅ​តាម​កាសែត BBC។ យ៉ាងណា​មិញ​ តើ​គាត់​ជា​នរណា​ឲ្យ​ពិត​ ហើយ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​​គាត់​មាន​ទ្រព្យ​មហាសាល​បែប​នេះ?

Mansa Musa គឺ​ជា​ស្ដេច​ស៊ុលតង់​នៃ​ចក្រភព​ម៉ាលី

ក្នុង​ភាសា ម៉ាន់ឌីងកា ពាក្យ​ «Mansa» មាន​ន័យ​ថា​ស៊ុលតង់​ ដែល​ត្រូវ​បាន​កត់​ត្រា​ដោយ Musa Keita ក្នុង​កំឡុង​រាជវង្ស Keita នេះ​បើ​យោង​តាម BBC។ Mansa Musa បាន​ចាប់កំណើតនៅ​ក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ​រាជវង្ស​ និង​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ​ពេល​ដែល​បង​ប្រុស​របស់​ខ្លួន​ស្តេច Mansa Abu-Bakr បាន​ដាក់​រាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ ១៣១២ នៃ​គ.ស។ តាម​ការ​កត់​ត្រា​របស់​ប្រវត្តិវិទូ Mansa Abu-Bakr ត្រូវ​ជា​បង​ប្រុស​ Mansa Musa ជា​មនុស្ស​ដែល​ចាប់​អារម្មណ៍​ខ្លាំង​លើ​មហាសមុទ្រ​អាត្លង់ទិច ហើយ​ក្រោយ​ដាក់​រាជ្យ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​បាន​ចាកចេញ​ពី​ប្រទេស​ជា​មួយ​កប៉ាល់​ប្រមាណ​ ២ពាន់​គ្រឿង​ រួម​ជា​មួយ​នឹង​ស្រី​ស្នំ និង​ទាសករ​រាប់​ពាន់​នាក់​ ហើយ​មិន​បាន​ត្រលប់​ចូល​ប្រទេស​វិញ​ជា​រៀង​រហូត​។

ខណៈនោះ Mansa Musa បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ និង​ក្លាយ​ជា​ស្ដេច​ស៊ុលតង់ទី៩ នៃ​អាណាចក្រ​អាហ្វ្រិក​ខាង​លិច ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ច្រើន​ទៅ​ហើយ​គ្រា​នោះ។ បន្ត​មក​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​ព្រះអង្គ ព្រះ​រាជាណាចក្រ​ម៉ាលី​បាន​រីក​ចម្រើន​យ៉ាង​ខ្លាំង។ ព្រះអង្គ​បាន​បញ្ចូល​ទី​ក្រុង​ថ្មី​ចំនួន ២៤​រួម​ទាំង Timbuktu ផង​ដែរ។

ការ​មាន​មាន​ដី​ដ៏​ធំ​មហិមា​បែប​នេះ​បាន​មក​នូវ​ធនធាន​កម្រ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ដូច​ជា មាស និង​អំបិល។ ក្នុង​រជ្ជកាល Mansa Musa ចក្រភព​ម៉ាលី​មាន​ចំនួន​មាស​ជាង​ពាក់​កណ្ដាល​នៃ​មាស​សរុប​របស់​ពិភពលោក បើ​យោង​ទៅ​តាម​ឯកសារ​របស់​សារមន្ទីរ​អង់គ្លេស។ ហើយ​មាស​ទាំង​អស់​នេះ​គឺ​ជា​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​របស់​ស្ដេច​តែ​ម្នាក់​គត់។

ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ទី​ក្រុង​ Mecca

​ត្បិត​ថា​ចក្រភព​ម៉ាលី​មាន​មាស​ច្រើន និង​សម្បូរសប្បាយ​យ៉ាង​ណា​តែ​ ចក្រភព​នេះ​ពុំ​ទាន់​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ច្បាស់​ និង​មាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​នៅ​ឡើយ។ ប៉ុន្តែ​អ្វីៗ​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ក្រោយស្ដេច Mansa Musa ដែល​ជា​អ្នក​គោរព​សាសនា​ឥស្លាម​ផង​នោះ សម្រេច​ធ្វើ​ធម្មយាត្រា​យក្ស​ទៅ​កាន់​ទី​ក្រុង Mecca ដោយ​ឆ្លង​កាត់​វាលខ្សាច់​សាហារ៉ា និង​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប។

ស្ដេច​អង្គ​នេះ​បាន​ចេញ​ដំណើរ​ពី​ចក្រភព​ម៉ាលី​ដូច​យក​​រាជវាំង​ទាំង​មូល​ទៅ​ជា​មួយ​ទ្រង់ ​ដោយ​មាន នាហ្មឺន​មន្ត្រី​រាជវាំង​ទាំង​អស់ ទាហាន ៦មុឺន​នាក់ ស្រីស្នំ អ្នក​ជំនួញ អ្នក​ចិញ្ចឹម​​អូដ្ឋ និង​ទាសករ ១២០០០ នាក់ ព្រម​ទាំង​រទេះ​ដាក់​ពពែ និង​ចៀម​ដ៏​វែង​ទៅ​ជា​មួយ​សម្រាប់​ធ្វើ​​ជា​អាហារ។

ពេញ​មួយ​ដំណើរ​​ទៅ​កាន់​ទីក្រុង​ Mecca ចក្រភព​ម៉ាលី​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ និង​ទទួល​បាន​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខ្លាំង​ ដោយ​សូម្បី​ពពួក​ទាសករ​របស់​ Mansa Musaក៏​ពាក់​អាវ​មាស និង​សូត្រ​ពែរ្ស​ដ៏​ល្អ​បំផុត។ អូដ្ឋ​មួយ​រយ​ក្បាល​ជាប់​គ្នា អូដ្ឋ​នីមួយៗ​មាន​មាស​សុទ្ធ​រាប់​រយ​ផោន។

ក្នុង​ដំណើរ​ធម្មយាត្រា​នេះ​បាន​បង្ហាញ​ពី​ទ្រព្យសម្បត្តិ​របស់​ពួកគេ ហើយស្ដេច Mansa Musa ថែម​ទាំង​ចែក​មាស​ដែល​ស្មើ​នឹង​ ១.៥ពាន់​លាន​ដុល្លារ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​ក្នុង​ពេល​ឆ្លង​កាត់​ប្រទេស​អេហ្សីប និង​ទីក្រុង Cairo។

តែ​យ៉ាង​ណា​ ក្នុង​ដំណើរ​ត្រលប់​ទៅ​ចក្រភព​របស់​ខ្លួន​វិញ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​បាន​នាំ​យក​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ជា​ច្រើន​ចូល​ប្រទេស​ និង​បាន​កសាង​គ្រឹះ​នៃ​ការ​អប់រំ ស្ថាបត្យកម្ម អក្សរសាស្ត្រ សាលារៀន បណ្ណាល័យ ជា​ដើម​។ ស្ដេច​ដែល​មាន​ទ្រព្យ​មហាសាល​អង្គ​នេះ​នៅ​តែ​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា​ជា​ អ្នក​បង្កើត​ការ​អប់រំ​បែប​ប្រពៃណី​នៅ​តំបន់​អាហ្វ្រិក​ បើ​ទោះ​ជា​រឿង​រ៉ាវ​នៃ​ចក្រភព​របស់​ទ្រព្យ​នៅ​តែ​ពុំ​សូវ​មាន​មនុស្ស​ដឹង​ឮ​ក្រៅ​ពី​តំបន់​អាហ្វ្រិក។

ស្ដេច​ Mansa Musa បាន​សោយទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ ១៣៣៧ ក្នុង​អាយុ ៥៧វស្សា​ ចំណែក​ចក្រភព​របស់​ទ្រង់​ត្រូវ​បាន​ទទួល​មរតក​ដោយ​បុត្រា​ ដែល​គ្មាន​សមត្ថភាព​គ្រប់គ្រង​ចក្រភព​នេះ​ឲ្យ​រួបរួម​គ្នា​បាន​បន្ត​ទៀត​ឡើយ​។ រដ្ឋ​តូច​ៗ​បាន​ផ្ដាច់​ខ្លួន​ បន្តិច​ម្តង​ៗ​អាណាចក្រ​ក៏​អស្ចារ្យ​មួយ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បាន​ដួល​រលំ ហើយ​ក្រោយ​មក​ទៀត​​ការ​មក​ដល់​របស់​ពួក​អឺរ៉ុប​នៅ​ក្នុង​តំបន់​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ចក្រភព​រលាយ​បាត់​វត្តមាន​ទាំង​ស្រុង​តែ​ម្តង។

បុរស​មាន​បំផុត​ទាំង ១០ រូប​ពេញ​មួយ​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ភព​ផែន​ដី – ឯកសារ​របស់​កាសែត​ BBC

  1. Mansa Musa (១២៨០-១៣៣៧ ស្តេច​នៃ​ចក្រភព​ម៉ាលី) – ទ្រព្យសម្បត្តិ​ដែល មិន អាច ពិពណ៌នា​បាន
  2. Augustus Caesar (៦៣ មុន​គ.ស – ១៤AD, អធិរាជ​រ៉ូម៉ាំង) – ទ្រព្យសម្បត្តិ $4.6 ពាន់​ពាន់​លាន
  3. Zhao Xu (១០៤៨-១០៨៥, អធិរាជ Shenzong នៃ​រាជវង្ស Song ក្នុង​ប្រទេស​ចិន) – ទ្រព្យសម្បត្តិ​​មិន​អាច​គណនា​បាន
  4. Akbar I (1542-1605, អធិរាជ​នៃ​រាជវង្ស Mughal របស់​ឥណ្ឌា) – ទ្រព្យសម្បត្តិ​ដែល​មិន​អាច​គណនា​បាន
  5. Andrew Carnegie (១៨៣៥-១៩១៩, មហាសេដ្ឋី​ឧស្សាហកម្ម​ស្កុតឡែន-អាមេរិកកាំង) – ៣៧២ ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  6. John D Rockefeller (១៨៣៩-១៩៣៧​ មហាសេដ្ឋី​ជំនួញ​អាមេរិក) – ៣៤១ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  7. Nikolai Alexandrovich Romanov (១៨៦៨-១៩១៨, ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី) – ៣០០​ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  8. Mir Osman Ali Khan (១៨៨៦-១៩៦៧ រាជវង្ស​ឥណ្ឌា) – ២៣០ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  9. William The Conqueror (១០២០-១០៨៧) – ២២៩ពាន់​លាន​ដុល្លារ
  10. Muammar Gaddafi (១៩៤២-២០១១, នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​ប្រទេស​លីប៊ី) – ២០០ពាន់​លាន​ដុល្លារ៕


របាយការណ៍ថ្មីៗ

មើលទាំងអស់ ➧

អត្ថបទកម្សាន្ត

មើលទាំងអស់ ➧

ការញៀនមើលរឿង AI អាចជះផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងដល់សុខភាពផ្លូវចិត្ត

ទោះបីជាដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា តួអង្គមិនមែនជាមនុស្សពិត សាច់រឿងមានភាពស្រដៀងគ្នា និងបង្កប់អត្ថន័យច្រំដែល ក៏ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើនរូបនៅតែបន្តទស្សនារឿងភាគខ្លីដែលផលិតឡើងដោយ

ហេតុផល ៥ យ៉ាងដែលប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូបមិនគួររំលងការទៅទស្សនាភាពយន្ត «LOOT»

ភាពយន្តឯកសារស៊ើបអង្កេត «LOOT: ការវិលត្រឡប់មកវិញនូវរតនៈសម្បត្តិវត្ថុរបស់កម្ពុជា» ដែលលាតត្រដាងរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់នៃការលួចវត្ថុបុរាណ

ប្រាសាទព្រះវិហារ កំពុងសង្គ្រោះបន្ទាន់ដំណាក់កាលទី២ ក្រោយខូចខាតយ៉ាងដំណំពីសង្គ្រាមឈ្លានពាន

ក្រោយ​រង​ការ​ខូចខាត​យ៉ាង​ដំណំ​ដោយ​សារ​សង្គ្រាម​ឈ្លាន​ពាន​ពី​សំណាក់​កង​ទ័ព​សៀម ពេល​នេះ​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​ដ៏​កម្សត់​របស់​កម្ពុជា​កំពុង​ត្រូវ​បាន​ជួយ​សង្គ្រោះ​ក្ន

ព្រះនាង ជេនណា បានជួបជុំសែ​រាជវង្ស​ នាឱកាសគម្រប់ខួប ១៤ឆ្នាំ នៃការយាងសោយទិវង្គតរបស់ «ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ»

ទិដ្ឋភាព​ដែល​សាច់សាលោហិត​នៃ​ព្រះញាតិវង្ស​ខ្មែរ​ជាច្រើន​អង្គ បាន​ជួបជុំ​គ្នា​ក្នុង​ឱកាស​គម្រប់ខួប ១៤ ឆ្នាំ នៃ​ការ​យាង​សោយ​ទិវង្គត​របស់​ព្រះករុណា ព្រះបាទ​សម្ដេច​

កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ! កម្ពុជានាំចេញអង្ករលើស ១លានតោន ជាលើកដំបូងទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ

ស៊ូ​ដើរ​យឺត ១​ជំហាន​ម្ដងៗប្រសើរ​ជាង​មិន​បាន​ដើរ​ទាល់​តែ​សោះ ស៊ូ​អស់​ពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​ ពេល​នេះ​កម្ពុជា​អាច​ធ្វើ​បាន​ហើយ​ជាមួយ​សមិទ្ធផល​នៃ​ការ​នាំ​ចេញ​អង្ករ​ទៅ​

ពលរដ្ឋគំរូ! ឪពុកនិងកូនប្រុសប្រទះឃើញបដិមាបុរាណកប់ដីក្បែរផ្ទះ រាយការណ៍ជូនអាជ្ញាធរភ្លាមៗ

កូន​ខ្មែរ​ថែ​រក្សា​សម្បត្តិ​ដូន​តា ឪពុក​និង​កូន​ប្រុស​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​អ្នក​សៀមរាប​បាន​ប្រទះ​ឃើញ​រូប​បដិមា​មួយ​អង្គ​ដែល​កប់​ដី​ក្បែរ​ផ្ទះ​របស់​ខ្លួ

ភាពយន្តឯកសារ «LOOT» ចាប់បញ្ចាំងពីថ្ងៃនេះ ដោយចំណែកថវិកាដែល AMS ទទួលបានពីការលក់សំបុត្រចូលទស្សនានឹងត្រូវយកទៅគាំទ្រដល់សកម្មភាពអភិរក្ស និងការពារសម្បត្តិវប្បធម៌ដូនតាខ្មែរ

ភាពយន្តឯកសារ «LOOT: ការវិលត្រឡប់មកវិញនូវរតនសម្បត្តិវត្ថុកម្ពុជា» ចាប់ផ្ដើមបញ្ចាំងតាមបណ្ដារោងភាពយន្តពីថ្ងៃ១៦ ខែតុលានេះហើយ។ តាមរយៈការទស្សនាភាពយន្តនេះ

មិនថានៅ ញ៉ូវយ៉ក Fashion Week និង ប៉ារីស Fashion Week ឈុត ALmée Couture ទទួលបានការកោតសរសើរខ្លាំង

ព្រឹត្តិការណ៍ Fashion Week លំដាប់​ពិភពលោក​ឆ្នាំ​នេះ ក៏មាន​ប្រេនកម្ពុជា​ដែល​ល្បី​ខាង​សម្លៀកបំពាក់ Couture ចូលរួម​បង្ហាញ​លើ Runway ដ៏​អស្ចារ្យ ២ នោះ​គឺ New York F

ដូចរឿងភាគ AI!  បុរសជនជាតិចិនម្នាក់រៀបការជាមួយអូន និងរៀបចំពិធីបង្កក់កូន ១០០ ថ្ងៃជាមួយគេនៅថ្ងៃតែមួយទីតាំងតែមួយ

បុរសម្នាក់នៅក្នុងខេត្ត Guizhou ប្រទេសចិនបានបង្កឱ្យមានភាពចម្រូងចម្រាស បន្ទាប់ពីលោកបានរៀបចំពិធីមង្គលការ និងពិធីអបអរសាទរខួប ១០០ថ្ងៃ កូនរបស់លោកជាមួយស្ត្រីម្នាក់ទៀត

ឆ្ងាញ់មិនគិតនាំហានិភ័យដល់ជីវិត! គ្រោះថ្នាក់នៃការបរិភោគសាច់ឆ្កែ សូម្បីតែអង្គការសុខភាពពិភពលោកក៏ធ្លាប់ព្រមានច្រើនដង

ពីមាត់មួយទៅមាត់គេច្រើនតែលើកឡើងថាការទទួលទានសាច់ឆ្កែនឹងជួយបង្កើនកម្ដៅដល់រាងកាយ បំបាត់ភាពត្រជាក់ ឬជាថ្នាំប៉ូវកម្លាំងជាដើម។